Books

Những Ngã Tư và Những Cột Đèn

Nhà thơ, nhà văn Trần Dần (1926 – 1997) nổi tiếng với bút pháp thơ phá cách và vai trò nổi bật trong phong trào Nhân văn – Giai phẩm (1956 – 1958). Về sau, khi phong trào bị dập tắt, ông tiếp tục thầm lặng sáng tác và viết nhật ký.  Năm 2007, ông được truy tặng Giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật và từ đó về sau, các tác phẩm nổi bật như Trần Dần – Thơ, Những ngã tư và những cột đèn, Đêm núm sen…được xuất bản chính thức và thu hút lượng lớn độc giả.

 

Những ngã tư và những cột đèn được viết cách đây hơn nửa thế kỷ, thời điểm đó tác giả được tiếp xúc các cựu ngụy quân thời gian sau khi quân đội nhà nước tiếp quản Thủ Đô Hà Nội, để về viết một dạng báo cáo có thêm dư vị văn chương. Tiểu thuyết Những ngã tư và những cột đèn đã ra đời, với tất cả những sự mới mẻ: từ ngôn từ (tác giả dùng nhiều từ riêng, từ mới với cách ghi chính tả của riêng mình), đến cách xây dựng nhân vật, cách kể chuyện thông qua nhật ký của nhân vật chính, những mối quan hệ đan xen và tính hấp dẫn của một truyện trinh thám dạng nhẹ.

Trên trục thời gian tuyến tính, tác giả Trần Dần vẽ nên một cách sống động cuộc chiến “hậu chiến” của các anh ngụy binh như nhân vật chính Dưỡng và bạn bè của anh là Chắt, Ngỡi, Đoành, Tình bốp cùng gia đình của anh là Mẹ và vợ – em Cốm, cũng như người tình Lily, những con người mắc kẹt giữa thời cuộc chuyển đổi từ chiến tranh sang hòa bình.

“ Đường tuyến tính của thời gian, mà tôi đã nhìn thấy, ở đâu đó, bắt đầu từ một nơi vô định, kết thúc cũng ở một nơi vô định, chạy từ trái sang phải, theo chiều mũi tên. Thời điểm ghi nhật kí sẽ nằm vào một dấu chấm, nhỏ xíu trên đường tuyến tính, giữa hai vô cực, của dĩ vãng và dự cảm.”

Cứ thế, trục thời gian của Dưỡng nhảy đan xen giữa quá khứ và hiện tại, giữa những ngày mới mang thân phận cựu ngụy binh, cho đến những ngày đã trải đủ những đắng cay, dằn vặt, tủi nhục, nghi ngờ, tự vấn… suốt một quãng thời gian dài sau đó. Giữa những chọn lựa ray rứt mang tính sống còn. Nổi bật là cách dẫn dắt câu chuyện khiến người đọc cuốn vào và tiếp tục không ngừng cho tới khi các bức màn rơi rụng dần, những dày vò đối với Dưỡng lên đến cực độ, từng nút thắt được tháo gỡ khéo léo. Một sự cài cắm nhẹ nhàng nhưng lại rất tinh tế là Dưỡng rất mê truyện trinh thám, luôn nghĩ tới tác phẩm kinh điển Tội ác và hình phạt của Đại văn hào người Nga Fyodor Dostoevsky, nhưng trong chính câu chuyện rắc rối bủa vây đầy tính trinh thám, đe dọa tới cuộc sống của chính mình, thì Dưỡng lại chơi vơi, lung lay hơn bao giờ hết.

Bằng cách kể chuyện thông qua nhật ký của Dưỡng, tác giả Trần Dần khéo léo bóc tách và đi sâu vào đời sống tâm lý, những khúc mắc về tinh thần, những thách thức trước vấn đề thời cuộc. Vẫy vùng trong chới với, đứng trước bao ngã tư và những cột đèn, những chọn lựa khó khăn và không có quyền được chọn lại, bạn bè dần dần bộc lộ nhiều mặt khác nhau, tình yêu thương của Mẹ và vợ, và tiếng nói của lương tri đã giúp Dưỡng vượt qua được thách thức, có chăng, Dưỡng không còn là con người cũ nữa.

Những chấm đen hiện tại nằm bên lề của đường tuyến tính thời gian là những thời khắc Dưỡng sống trọn trong tâm thức của chính mình, trong những cuộc đối thoại nội tâm của “bản thân tôi, sọ tôi và bóng tôi trong gương” để từng bước, từng bước tự cứu lấy chính mình.

Những ngã tư và những cuộc đời

Rẽ thế nào trên thời gian tuyến tính

Dẫu chọn lựa hay bước trong vô định

Nẻo quay về có chừa lối ta không!?…

 

Chín giờ khói, giăng đầy trời mưa bụi

Những cột đèn tiếp nối những ngã tư

Tôi, sọ, bóng thôi không trầm ngâm nữa

Thực tại, nằm trong tỉnh thức đây rồi

Khép quyển sách lại, những câu hỏi về những lựa chọn trong đời và hình ảnh những ngã tư dường như vẫn văng vẳng trong đầu độc giả, và những câu hỏi ấy có lẽ cũng đã hằn lên số phận của chính tác giả, nhà thơ, nhà văn Trần Dần.

Nguồn ảnh: internet

Leave a Reply

Bài viết cùng chuyên mục

Back to top button
Vui lòng đăng nhập để gửi báo cáo
Vui lòng đăng nhập để tặng điểm cho tác giả