Sống

Bạn có thực sự “open-minded”? (tâm trí cởi mở)

Trên các bản tin tuyển dụng thường có một yêu cầu rất phổ biến với các ứng viên, ghi bằng tiếng Anh là “open-minded”, có thể hiểu rằng là “cởi mở, có tinh thần học hỏi, sẵn sàng lắng nghe và tiếp thu cái mới… Và khi được phỏng vấn, đảm bảo rằng hễ 10 người sẽ có đến hơn 9 người nói mình là một nhân viên “open-minded”.

Tất nhiên không ai tự nhận rằng mình là kẻ bảo thủ, cố chấp, không có khả năng tiếp thu. Nhưng thực sự thì liệu chúng ta có sở hữu phẩm chất này, và vì sao nó lại được đề cao ở khắp mọi nơi như vậy?

Bạn có thực sự “open-minded”? (tâm trí cởi mở)

Lợi ích của một tâm trí cởi mở

Có một câu chuyện kinh điển thế này: một con voi từ nhỏ đã bị xích vào một gốc cây. Nó cố gắng vùng vẫy để thoát ra khỏi dây xích nhưng vô ích. Dần dần khi nó lớn lên, dù đủ sức giật đứt dây xích nhưng nó đã không làm vậy mà tự nguyện sống trong giam hãm nhiều năm trời. Vì ban đầu không thể giật đứt dây xích, con voi cho rằng mình sẽ không bao giờ thoát ra khỏi sợi dây đó mà đứng yên cho sợi dây trói buộc.

Câu chuyện này ở góc độ khoa học mà nói thì con voi đã hình thành phản xạ có điều kiện với sợi dây xích, còn tôi cho rằng có thể mượn nó để nói đến một chủ đề: ĐỊNH KIẾN. Giống như con voi bị xích cột chân, ta lớn lên với rất nhiều quan điểm đóng khung và nghĩ rằng nó không bao giờ thay đổi. Nếu ta chịu vứt bỏ hết mọi định kiến đóng khung đó thì mọi vấn đề dễ dàng được tiếp cận theo góc độ mới, giải quyết theo hướng khả thi hơn và ta có nhiều năng lượng để phát triển bản thân hơn.

Một tâm trí cởi mở không bị vướng bận bởi các định kiến lỗi thời, cái tôi to đùng của bản thân để tiếp nhận những gì mới mẻ, hữu ích ngoài kia. Người có tâm trí cởi mở dễ học hỏi, dễ cảm thông với người khác và tiến bộ nhanh hơn, sáng tạo hơn trong giải quyết vấn đề. Ngoài ra họ cũng thích nghi tốt với mọi sự thay đổi của môi trường. Như tôi đã kể chuyện con voi, nếu mỗi ngày nó đều quên đi việc ngày hôm qua nó không phá được sợi dây xích, hôm nay nó lại nỗ lực phá xích thì một ngày nào đó, nó sẽ cởi được sợi xích đã kìm chân nó.

Chúng ta có thực sự “open-minded”?

Tuy một tâm trí cởi mở rất tốt cho chúng ta nhìn nhận mọi thứ, hầu hết mọi người đều khó đạt được phẩm chất này. Lý do đầu tiên mà việc sở hữu một tâm trí mở trở nên khó khăn là cái tôi của bạn. Bạn phải đặt cái tôi của mình xuống, xem nhẹ nó, thì mới coi trọng ý kiến người khác, chịu lắng nghe và tiếp thu.

Khi hấp thu ảnh hưởng của người khác, ta đang ngầm thừa nhận mình chưa đủ giỏi, chưa đủ tốt – điều này gây ra nỗi đau và không phải ai cũng chịu được. Tôi từng chứng kiến nhiều người trở nên tức giận khi bị chỉ ra lỗi lầm, hoặc phớt lờ lời khuyên can của người khác để đi theo tiếng lòng định kiến bản thân. Cảm giác thừa nhận mình sai thật không dễ nhấm nháp chút nào.

Điểm thứ hai, đó là cơ chế hoạt động của bộ não mặc định ta sống với những định kiến. Dựa trên kinh nghiệm và hiểu biết cá nhân để phán đoán, xử lý tình huống là một dạng cơ chế sinh tồn của não bộ. Rời bỏ những gì đã biết để tiếp nhận cái mới mỗi ngày làm cho bộ não dễ rơi vào trạng thái thiếu ổn định – một cảm giác rất không ổn cho tâm lý an toàn của chúng ta.

Bạn có thực sự “open-minded”? (tâm trí cởi mở)

Trong cuốn Tư duy nhanh và chậm, tác giả Daniel Kahneman (đạt Nobel kinh tế) nhấn mạnh rằng não bộ chúng ta có 2 cơ chế hoạt động. Ở trạng thái “tư duy nhanh”, là kiểu phản ứng tự động của não với môi trường xung quanh, ta không mất nhiều công sức và thời gian để nhận định, giải quyết vấn đề. Vì ta dựa vào kinh nghiệm sẵn có và hệ thống phản xạ được hình thành từ trước. Còn ở trạng thái “tư duy chậm”, ta phải dùng thời gian suy nghĩ kỹ hơn, thu thập nhiều thông tin hơn trước khi ra quyết định. Tất nhiên lối tư duy này khiến ta kiệt sức, và để cuộc sống dễ dàng hơn, chúng ta có xu hướng sử dụng lối tư duy nhanh hơn.

Tâm trí cởi mở đòi hỏi một não bộ thường xuyên sử dụng lối tư duy chậm, nghĩa là bạn phải dành thời gian cho điều gì đó mới mẻ, để có cái nhìn khách quan, đúng đắn nhất về nó. Vậy nên bạn sẽ thấy vì sao khách hàng thường lắc đầu trước những ý tưởng quá mới mẻ, đồng nghiệp trố mắt khi bạn nói rằng bạn chỉ mất để tắm 5 phút mỗi ngày vì nó tốt cho sức khỏe. Những quan điểm quá mới, khác xa với kinh nghiệm sống, vốn hiểu biết của một người sẽ thường bị từ chối tiếp nhận.

Bạn có thực sự “open-minded”? (tâm trí cởi mở)

Đây cũng là lý do vì sao ngày nay mọi người có xu hướng thích lướt Facebook, Tiktok hơn là đọc sách. Chúng ta nghĩ rằng người cập nhật thông tin nhanh nhạy sẽ có lối tư duy cở mở, phóng khoáng hơn là người đọc sách, nhưng đó là cách nghĩ sai lầm. Biết nhiều thông tin, sự kiện không có nghĩa là có nhiều tri thức hay trở nên thông tuệ hơn. Trái lại lối tiếp nhận thông tin vồ vập, nông cạn như lướt web sẽ khiến não càng sa lầy vào thói quen tư duy nhanh, hồ đồ phán xét và kết luận khi chưa có gì rõ ràng. Và đây là một biểu hiện rõ rệt của tâm trí kém cởi mở.

Còn khi một người nói với bạn rằng họ rất cởi mở khi nhìn nhận vấn đề gì đó, như chuyện làm single mom chẳng hạn, có thể họ chỉ đang tỏ ra như vậy thôi. Vì sao à, khi xã hội chấp nhận điều gì đó thì họ cũng sẽ chấp nhận, mà chưa hẳn trong thâm tâm họ nghĩ vậy.

Bạn có tự tin rằng mình là người “open-minded”? Hy vọng sau khi đọc bài viết này, bạn sẽ có thêm động lực rèn luyện cho mình một tâm trí mở!

(Hình trong bài từ Internet)

Hằng Văn.

Leave a Reply

Bài viết cùng chuyên mục

Back to top button
Vui lòng đăng nhập để gửi báo cáo
Vui lòng đăng nhập để tặng điểm cho tác giả